Lojistik deponuzda sıradan bir mesai günü… Forklift operatörünüz makineyi şarj odasına bağlamış ve molaya çıkmış. Birkaç saat sonra şarj odasının kapısını açtığınızda yüzünüze sıcak bir hava dalgası vuruyor ve genzinizi yakan, o meşhur “çürük yumurta” kokusunu alıyorsunuz. Akünün yanına gidip kasanın sacına dokunduğunuzda ise elinizi yakacak kadar sıcak olduğunu fark ediyorsunuz.

Eğer bu senaryo size tanıdık geliyorsa, hemen şarj cihazının (redresörün) düğmesini kapatın ve o odanın camlarını açın!

Traksiyoner kurşun-asit akülerin şarj esnasında bir miktar (45°C’ye kadar) ısınması tamamen fiziksel bir doğruluktur ve normaldir. Ancak akü kapağından fokurdama (kaynama) sesleri geliyorsa, el değmeyecek kadar ısınıyorsa ve dışarıya ağır bir koku salıyorsa, sistem “İmdat” çağrısı yapıyor demektir.

Doğuş Akü uzmanlığıyla hazırladığımız bu kriz rehberinde, forklift akünüzün neden aşırı ısındığını, o kötü kokunun asıl sebebini ve makinenizi (hatta fabrikanızı) büyük bir felaketten nasıl kurtaracağınızı adım adım açıklıyoruz.

1. O Kötü Koku (Çürük Yumurta) Aslında Nedir?

Öncelikle burnunuza gelen o keskin ve mide bulandırıcı “çürük yumurta” kokusunun ne olduğunu teşhis edelim. Bu koku, akünün içindeki sülfürik asidin aşırı ısıdan dolayı kaynaması sonucunda ortaya çıkan Hidrojen Sülfür (H2S) ve Hidrojen gazlarının karışımıdır.

Neden Tehlikelidir? Hidrojen gazı son derece yanıcı ve patlayıcıdır. O koku odaya dolduğunda, içeride birikecek statik bir kıvılcım (örneğin fişi prizden çekerken çıkacak ufak bir ark) bile büyük bir patlamaya sebep olabilir. Bu koku aslında size “Akü şu an içeriden yanıyor ve asit buharlaşıyor” demektedir.

Peki akü neden bu noktaya gelir? İşte en yaygın 4 sebebi:

2. Sebeb 1: Cinayeti Redresör (Şarj Cihazı) İşliyor Olabilir!

Aşırı ısınma şikayetleriyle Doğuş Akü servis ekibimiz sahaya gittiğinde, suçlunun %70 oranında akü değil, şarj cihazı olduğunu tespit ediyoruz.

Aşırı Şarj (Overcharging): Özellikle eski tip trafolu redresörlerin içindeki elektronik kartlar veya kontaktörler arızalandığında, cihaz akünün %100 dolduğunu anlayamaz. Akü dolsa bile içeriye saatlerce maksimum amperde elektrik basmaya devam eder.
Sonuç: Akünün içindeki su ve asit karışımı (elektrolit) bu aşırı elektrik akımına dayanamaz ve fokur fokur kaynamaya başlar. Redresörünüz aküyü tam anlamıyla haşlıyordur. Cihazınızı derhal yeni nesil, akıllı bir HF (Yüksek Frekanslı) Redresör ile değiştirmeli veya eski cihazınızın kartını tamir ettirmelisiniz.

3. Sebeb 2: Akü İçindeki “Küs” (Kısa Devre Yapmış) Hücreler

48 Voltluk bir akünün içinde 24 adet ayrı hücre (pil) vardır. Zamanla, bakımsızlıktan veya fiziksel darbelerden dolayı bu 24 hücreden 1 veya 2 tanesinin içindeki kurşun plakalar birbirine değer ve kısa devre yapar.

Ne Olur? Kısa devre yapan o 2 hücre artık şarj almaz, ölüdür. Ancak şarj cihazınız dışarıdan toplam 48 Voltluk (24 hücrelik) devasa bir elektrik basmaya devam eder. O gelen devasa elektrik, ölü olan 2 hücreye gidemediği için geri kalan 22 sağlam hücreye yüklenir.
Sonuç: Sağlam hücreler kapasitelerinden çok daha fazla akıma maruz kaldıkları için strese girer, aşırı ısınır ve kaynarlar. Eğer Doğuş Akü gibi uzman bir servis çağırıp o 2 arızalı hücreyi kestirip yenisini kaynattırmazsanız, kısa süre içinde geriye kalan 22 sağlam hücrenizi de yakarsınız.

4. Sebeb 3: Susuzluktan Kavrulan Kurşun Plakalar

Traksiyoner akülerin şarj işleminden sonra mutlaka deiyonize saf su ile desteklenmesi gerektiğini hepimiz biliyoruz. Ancak yoğun vardiyalarda bu işlem haftalarca unutulabiliyor.

Hücrelerin içindeki su buharlaştığında, içerideki asit seviyesi aşağıya düşer ve kurşun plakaların üst kısımları sıvısız kalarak havayla temas etmeye başlar.

Sonuç: Havayla temas eden kurşun plakalar, şarj akımı geldiğinde soğutucu bir sıvı bulamadıkları için anında aşırı ısınır. Plakalar kor gibi yanarak bükülür, dökülür ve dışarıya ağır bir yanık asit kokusu verir. Düzenli Aquamatik (otomatik saf su dolum) sistemi kullanmak bu sorunu kökten çözer.

5. Sebeb 4: Taşlaşmış Asit (Sülfatlaşma) Direnci

Akülerinizi uzun süre şarjsız yatırdıysanız veya hep yarım şarj ettiyseniz, kurşun plakaların üzeri sülfat kristalleriyle (beyaz kireç benzeri bir yapı) kaplanır.

Ne Olur? Şarj cihazınız elektriği gönderdiğinde, bu sülfat tabakası elektriğin aküye girmesine karşı muazzam bir “direnç” (duvar) oluşturur. Fizikte direnç her zaman ısı üretir! Elektrik o taşı kırıp içeri girmeye çalışırken akü inanılmaz derecede ısınır ama şarj tutmaz.
Çözümü: Bu aküler çöpe atılmaz. Doğuş Akü laboratuvarlarında günlerce süren “Sülfat Kırma (Desülfatasyon)” işlemiyle o taşlaşmış tabaka elektronik olarak parçalanır ve akünüz ısınma sorunundan kurtulur.

Acil Durum Eylem Planı: O An Ne Yapmalısınız?

Eğer şu an fabrikanızda aşırı ısınan ve koku yapan bir akünün başındaysanız, sırasıyla şunları yapın:

Önce Şarjı Durdurun: Akünün fişini redresörden çekerken kıvılcım (ark) çıkma ihtimali çok yüksektir ve bu, gazı patlatabilir. Fişi çekmeden önce mutlaka redresörün (şarj cihazının) kendi üzerindeki şalteri kapatın veya durdurma tuşuna basın. Akımı kestikten sonra fişi ayırın.
Odayı Havalandırın: Kapı ve pencereleri sonuna kadar açın, içerideki çürük yumurta kokusu (hidrojen gazı) tamamen dağılana kadar odaya kıvılcım çıkaracak bir aletle veya sigarayla girmeyin.
Aküyü Dinlenmeye Alın: Akünün kapaklarını yavaşça açın (koruyucu gözlük ve eldiven takarak) ve ortam sıcaklığında tamamen soğumasını bekleyin. Kaynar haldeki bir aküye saf su eklemeye kalkışmayın, asit yüzünüze patlayabilir.
Uzman Desteği İsteyin: Akü soğuduktan sonra o makineyi tekrar çalıştırmayı denemeyin. Sorun redresörde mi, kısa devre yapan hücrelerde mi yoksa sülfatlaşmada mı? Bunu sadece uzman bir teknisyen bulabilir.

Çözümü Şansa Değil, Doğuş Akü’ye Bırakın

Fabrikanızdaki akülerin aşırı ısınması, sadece operasyonel bir arıza değil, aynı zamanda personelinizi ve tesisinizi riske atan ciddi bir İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) problemidir. O makineyi “idare etsin” diye kullanmaya devam etmek size çok daha büyük faturalar çıkaracaktır.

Isınan, şarj tutmayan veya su kaynatan traksiyoner aküleriniz için hemen bir bilene danışın. Doğuş Akü mobil servis ekipleri fabrikanıza gelerek akülerinizin ve şarj cihazlarınızın termal ölçümlerini yapar, kısa devre yapan hücreleri tespit eder ve sorunu kaynağında çözer.

Tehlikeyi büyümeden durdurmak, arıza tespiti ve hücre değişimi fiyatları hakkında anında destek almak için sayfanın altındaki butondan Doğuş Akü WhatsApp hattına ulaşabilirsiniz! Doğru müdahale hayat ve para kurtarır.